Yeni bir çerçeve ortaya koyan bu model, öğrencilerin geleceğe dayanıklı beceriler geliştirmelerine yardımcı olacak öğrenme çıktılarını oluştururken disiplinler arası bir mercek kullanmamıza olanak tanıyor.

Bir öğrenme tasarımcısı olarak, üniversite öğretim görevlileri ile verdikleri dersler hakkında konuştuğumda bana her zaman “değerlendirmelerini veya derslerini nasıl yeniden tasarlayacaklarını” soruyorlar. Benim onlara ilk sorum “öğrenme çıktılarınız neler?” oluyor, ancak ne yazık ki çoğu zaman bu sorum boş  bakışlarla  karşılanıyor. Geleneksel olarak öğrenme çıktıları, öğrenilmesi beklenen belirli bilgilere dayalı hazırlanır. Bu çıktılar, öğrencilerden bir dersin veya programın sonunda neyi bilmeleri, anlamaları ve yapabilmeleri gerektiği ile ilgili beklentileri açıkça ortaya koyar.

Günümüzde iş ortamları, inovasyon ve teknolojik gelişmelerle önemli ölçüde yeniden şekilleniyor. Bu durum, bir taraftan işyerinde hangi rollerin ve yetkinliklerin gerekli olacağı konusunda bir belirsizlik duygusu yaratırken, diğer taraftan öğrenme çıktılarının oluşturulmasına yönelik statik ve standartlaştırılmış yaklaşımı zorluyor. Tüm bunlar, öğrenme çıktıları oluşturmaya yönelik geleneksel yaklaşımın modası geçmiş olduğu anlamına mı geliyor?

Biz eğitimciler sorularımıza yanıt ararken kendimizi adeta kristal bir küreye bakarken buluyoruz. Öğrencileri yalnızca alanında uzman yapmakla değil, aynı zamanda sürekli değişen bir dünyada başarılı olmalarına yardımcı olacak geleceğe dayanıklı becerilerle donatmakla görevliyiz. Eğer eğitimciler gerçek dünyanın taleplerine ayak uyduramazlar ise, hem öğrencilerin hem de iş gücünün ihtiyaçlarından kopma riskiyle karşı karşıya kalırlar.

Bloom ve gözlemlenen öğrenme çıktılarının yapısı (SOLO), öğrenme hedeflerini sınıflandırmak ve öğrencinin ne anladığını salt bilgi edinmenin ötesinde değerlendirmek için kullanılan iki öğrenme  taksonomisidir.

Bloom taksonomisi bilişsel süreçlere hiyerarşik bir yapıda odaklanır ve öğrenme çıktılarını oluşturmak için bir plan sunar. Bu plan, bilgiyi yalnızca hatırlamanın ötesine taşıyarak, öğrencilerin üst düzey düşünme becerileri kazanmasını destekler. Bilgi edinme, eleştirel düşünme ve diğer becerilerle ilgili eylemler üzerinden, öğrencilerin bilgi, tutum, davranış ve becerilerini değerlendirebiliriz. Bunlara “listelemek”, “hatırlamak”, “değerlendirmek” ve “analiz etmek” de dâhildir.

SOLO taksonomisi, öğrencinin anlama sürecinin karmaşıklığına ve ölçülmesine, beş kavrayış düzeyi üzerinden odaklanır: Yapı öncesi, tek yönlü yapı, çok yönlü yapı, ilişkisel yapı ve soyutlanmış yapı. 

Sizlere, bağlantı çağının becerilerine çok yönlü yaklaşmayı sağlayan MOSAIC modelini  öneriyorum. Bu model, “Öğrencilerimin bu dersten hangi becerileri kazanmasını istiyorum?” sorusunu cevaplarken eğitimcileri desteklemek için Bloom ve SOLO taksonomileriyle birlikte kullanılabilir. Model, temel ve bilişsel bilgiyi, uyum becerisini, duygusal zekâyı ve gelişim zihniyetini kazandırmayı hedefliyor. Geleneksel akademik becerileri, etik akıl yürütme gibi insani becerilerle dengelerken, öğrencileri, yapay zekânın giderek daha fazla rol oynadığı gelişen bir dünyaya hazırlıyor.                           

MOSAIC öğrenme çıktıları modeli

Yeni Zelanda’nın resmi dillerinden biri olan Te ao Māori dilindeki “Ako” hem öğretmek, hem de öğrenmek anlamına gelir. Kolaylaştırıcı (Öğretmen) ile öğrenci arasındaki, her iki tarafın birbirinden öğrendiği ve yeni bilgiyi birlikte ürettikleri ilişkiyi yansıtır. Öğrenci merkezli Ako, bu modelde de tam merkezde yer alır ve kolaylaştırıcı (öğretmen), öğrenci ile etkileşime girerek öğrencinin öğrenme yolculuğuna rehberlik eder. Merkezi çevreleyen 10 yeşil alan birbiriyle bağlantılıdır ve eğitimcilerin öğrenme çıktılarını oluştururken dikkate almaları gereken becerilerin doğasındaki çeşitliliği yansıtır (Şekil).

MOSAIC Öğrenme Çıktıları Modeli

Bağlantı Çağının Becerilerine Çok Yönlü Yaklaşım

Öğrenci

AKO

Kolaylaştırıcı

Teknolojik Akıcılık

• Dijital okuryazarlık
• Yapay zekâ etkileşimi ve kullanımı 
• Veri yorumlama ve görselleştirme

 Uyarlanabilir Yetkinlikler

• Öğrenme çevikliği
• Esneklik ve uyum sağlama 
• Gelişim zihniyeti
• Yılmazlık

Sosyal-Duygusal Zekâ

• Öz farkındalık 
• Empati 
• Duygu düzenleme
• Kişilerarası beceriler

Etik Muhakeme

Küresel Vatandaşlık

• Etik karar alma 
• Kültürel yeterlilik
• Sürdürülebilir düşünce 

Meta Öğrenme  ve Öz Yönetim

• Nasıl öğrenileceğini öğrenmek
• Öz-yönetimli öğrenme
• Zaman ve kaynak yönetimi

İşbirlikçi Problem Çözme 

• Ekip çalışması 
• İletişim
• Çatışma çözme
• İnsan-Yapay zekâ işbirliği

İnovasyon ve Girişimcilik 

• Tasarım düşüncesi
• Risk almak
• İnisiyatif almak

İyilik Hali ve Denge

• Fiziksel ve zihinsel sağlık farkındalığı
• İş yaşam entegrasyonu
• Stres yönetimi

Temel Bilgi

• Alan bilgisi
• Disiplinler arası bağlantılar
• Bilgi okuryazarlığı

  Bilişsel Beceriler

• Eleştirel düşünme
• Problem çözme 
• Analitik akıl yürütme
• Yaratıcı düşünme

Güncel kalmak için her dönem başında öğrenme çıktıları üzerinde yeniden düşünmeli ve gelişmelere göre düzenlemeliyiz. Bunu hayata geçirebilmek için eğitimci uyum sağlamalı, esneklik göstermeli ve yeni iş yeri eğilimlerini izleyerek ilişkili olduklarından emin olmalıdır. Eğitimciler, MOSAIC öğrenme çıktıları modelini kullanarak öncelikle öğrencilerin dersin sonunda  hangi becerileri kazanmasını istediklerine karar verebilir, ardından Bloom taksonomisini kullanarak öğrenme çıktılarıyla uyumlu eylemleri belirleyebilir. Aşağıdaki sorular sürece rehberlik edebilir:

• Bir öğrenci çevrimiçi  öğrenemeyeceği neleri benim dersimden öğrenecek?  
• Benim dersimin diğerlerinden farkı nedir?  
• Öğrenci hangi becerileri kazanacak ve bu onlara hangi avantajları sağlayacak?
• Neden benden öğrenmeliler?

Kurgusal bir ikinci sınıf dersi üzerinden bunun pratikte nasıl işlediğini görelim:

Dersin Adı: Renkli Anlatılar – görsel medya aracılığıyla hikâye anlatma sanatı.

Dersin Tanımı: Renkli Anlatılar’da öğrenciler resim, çizgi roman, dijital sanat ve film dâhil olmak üzere çeşitli medyalar üzerinden görsel sanat ile hikâye anlatımı arasındaki karmaşık ilişkiyi keşfedecekler. Bu ders, sanatçıların karmaşık anlatıları iletmek ve duygusal tepkiler uyandırmak için renk, kompozisyon ve biçimi nasıl kullandıklarını inceliyor.

Eğitimci, öğrencilerin kazanmasını istediği beceriler hakkında beyin fırtınası yapmak için MOSAIC öğrenme modelini kullanacak ve aşağıdaki üç konuda karar verebilecek: “Sosyal-duygusal zekâ” alanından kişilerarası beceriler; “bilişsel beceriler” alanından yaratıcı düşünme, “inovasyon ve girişimcilik” alanından tasarım odaklı düşünme.

Ders ikinci yıl verildiği için eğitimci, Bloom’un hiyerarşik yapısında bulunan “uygulamak” ve “analiz etmek” ile ilgili ölçülebilir eylemleri kullanmaya karar verebilir. Öğrenme çıktıları şöyle oluşturulabilir:

Kişilerarası beceriler: Öğrenciler, işbirliği içinde tartışmak ve birbirlerinin görsel anlatımlarını geliştirmek için gruplar halinde etkili iletişim stratejilerini uygulayacaklardır.

Yaratıcı düşünme: Öğrenciler geleneksel hikâye anlatma yöntemlerine meydan okuyan benzersiz görsel anlatılar geliştirmek için yenilikçi teknikler uygulayacaklardır.

Tasarım odaklı düşünme: Öğrenciler,  görsel hikâye anlatımında kullanıcı deneyimlerini ve kitle katılımını analiz edecektir. Farklı izleyicilerde iz bırakan, ilgi çekici ve erişilebilir anlatılar oluşturmak için  tasarım odaklı düşünme ilkelerini uygulamaya koyacaktır. 

İşverenler giderek daha fazla eleştirel düşünebilen, disiplinler arası işbirliği yapabilen ve bilgiyi esnek, yaratıcı yollarla uygulayabilen mezunlar arıyor. İklim değişikliği ve küresel sağlık gibi bugün karşılaştığımız acil karmaşık sorunların çoğu, bireysel akademik disiplinlerin sınırlarıyla tam olarak örtüşmüyor ve bizi eğitimde disiplinler arası bir yaklaşımı benimsemeye zorluyor. MOSAIC öğrenme çıktıları modeli, öğrenme çıktılarımızı oluştururken disiplinler arası bir mercek kullanmamıza olanak tanıyor ve tek bir konu alanını aşan aktarılabilir yetkinliklerin gelişimini teşvik ediyor. Geleceği yeniden hayal etmek, yeniden keşfetmek ve geleceğe hazırlanmak için zihniyetlerimizde değişim yapmanın zamanı geldi.

* Özgün metne https://www.timeshighereducation.com/campus/new-learning-outcomes-model-nurture-futureproof-skills bağlantı adresinden erişebilirsiniz.