Yapay zekâ, işe alımı yalnızca hızlandıran bir araç değil; adalet, tutarlılık ve öngörülebilirlik sağlayan stratejik bir ortak hâline geliyor. Bu yazı; işe alımda yapay zekânın insan yargısını nasıl güçlendirdiğini, önyargıları hangi koşullarda azaltabildiğini ve veriye dayalı kararların İK’yı nasıl dönüştürdüğünü somut araştırmalar ve kurum deneyimi üzerinden ele alıyor. Yapay zekâ destekli yetenek kazanımının sahadaki karşılığını, Baltaş Grubu’nun Yetenek.online platformu üzerinden somutlaştırarak görünür kılıyor.
İş dünyası son on yılda yalnızca hızlanmadı; aynı zamanda karmaşıklaştı. Veri miktarı arttıkça karar verme süreçleri daha belirsiz, daha riskli ve daha fazla bilişsel yük gerektiren bir yapıya büründü. Bu ortamda insan kaynaklarının karşılaştığı en kritik sorulardan biri, işe alımda doğru adayı seçmenin nasıl daha öngörülebilir ve adil hale getirilebileceğiydi. Çünkü geleneksel yöntemler, yoğun başvuru akışı, öznel değerlendirme farklılıkları ve zaman baskısı altında istenen doğruluğu her zaman sunamıyordu. Yapay zekânın işe alım süreçlerine dahil edilmesi tam da bu nedenle bir seçenek olmaktan çıkarak bir ihtiyaca dönüştü.
Hız, isabet, verimlilik ve adalet
Bilimsel çalışmalar, yapay zekâ destekli işe alım araçlarının özellikle yüksek başvuru hacmi olan rollerde insan değerlendiricilere göre daha tutarlı ve hızlı sonuçlar ürettiğini gösteriyor. 2024’te paylaşılan geniş ölçekli bir ankette, işe alım süreçlerinde yapay zekâ kullanan kurumların %67’si pozisyonların doldurulma süresinin (time-to-fill) kısaldığını, %54’ü işe alınan adayların niteliği ve pozisyonla uyumunun (hire quality) yükseldiğini, %42’si ise kurum içi çeşitlilik göstergelerinde (diversity metrics) iyileşme gözlendiğini bildiriyor.¹ Bu tablo, veriyi doğru kullanan sistemlerin yalnızca daha hızlı değil, aynı zamanda daha isabetli seçme gücüne sahip olduğunu gösteriyor.
Yapay zekâ, özgeçmişlerin ötesine geçerek adayın problem çözme biçimi, iş temposuna uyumu ve rolle örtüşen davranışlarını birlikte değerlendirebiliyor; böylece insan kaynakları ekipleri sezgilerini daha sağlam bir veri zeminiyle birleştirebiliyor. Önyargı boyutunda ise daha da çarpıcı bulgular var. Elena Pisanelli’nin 2022 tarihli alan araştırmasında, cinsiyet vurgusu yapılmayan bir pozisyona başvuran eşit nitelikteki kadınadayların, insan değerlendiriciler devredeyken erkeklere göre %69 daha düşük mülakata çağrılma olasılığına sahip olduğu gösteriliyor. Otomatik özgeçmiş taramasına geçildiğinde ise bu farkın 43 puan daraldığı görülüyor.² Bu sonuç, iyi tasarlanmış algoritmaların özellikle ilk eleme aşamasında, insanın farkında olmadan taşıdığı yaş, cinsiyet ve görünüş temelli önyargıların etkisini anlamlı ölçüde azaltabildiğini ortaya koyuyor.
Yapay zekâ, doğru yapılandırıldığında, işe alımın hem verimlilik hem de adalet boyutunu aynı anda güçlendirebiliyor. Son yıllarda yapılan araştırmaların ortak sonucu da bu yönde: Yapay zekânın işe alımda kullanımını inceleyen sistematik derlemeler, bu araçların tekrarlayan işleri otomatikleştirerek İK ekiplerine zaman açtığını, aday-pozisyon uyumunu güçlendirdiğini ve ilk değerlendirmeleri standartlaştırarak karar süreçlerini daha şeffaf hale getirdiğini vurguluyor.³ Son yıllarda özellikle adalet odaklı çalışmalar, algoritmik önyargının ancak düzenli test, şeffaflık ve insan gözetimiyle kontrol altında tutulabileceğini gösteriyor.⁴ Sonuç olarak, yapay zekâ işe alımda insanı devre dışı bırakan bir rakip değil; insan yargısını daha tutarlı, daha adil ve veriye dayalı kılan bir iş ortağı olarak konumlanıyor.
Yetenek.online ile dijital dönüşüm hamlesi
Barsan Global Lojistik olarak [HOU1] biz de bu dönüşümün öncülerinden olmak istedik. Lojistik sektörü; yüksek hacimli başvuru akışı, operasyon temelli işlerin yoğunluğu ve pozisyonların çok hızlı şekilde doldurulması gereken yapısıyla, doğru aday eşleşmesinin kritik önem taşıdığı bir alan. Bu nedenle Baltaş Grubu’nun geliştirdiği Yetenek.online platformu5 ile yetenek kazanım süreçlerimizi baştan uca güçlendirdik (Şekil).
Uygun pozisyona uygun adayı yerleştirmenin ilk adımı, gereklilikleri doğru tespit etmekten geçiyor. Bu sebeple kurum içerisinde yıldız çalışanlarımızın yetkinliklerini ve kişiliklerini çalışarak pozisyonlar için en uygun profilleri belirledik. Yetenek.online ile CV tarama, genel yetenek ve İngilizce testi, kişilik envanteri ve avatar destekli yapay zeka mülakatı gibi eskiden farklı kollardan uzun zamanlar harcayarak manuel ilerlettiğimiz yetenek kazanım sürecimizi tamamen otomatikleştirdik. Ayrıca, istediğimiz kırılımda seçim hakkımızın olduğu özelleşmiş raporlar alabildik. İhtiyaca göre tasarlanabilen bu sistem, belirlenen kriterler doğrultusunda binlerce başvuru içerisinden en uygun adayları önümüze çıkarmada elimizi güçlendirerek İnsan Kaynakları olarak enerjimizi verimli kullanmamıza olanak sağlıyor ve lojistik gibi dinamizmi yüksek bir sektörde karar almamızı belirgin biçimde kolaylaştırıyor.
Sonuç
Bugün geriye dönüp baktığımızda, yapay zekânın yalnızca teknik bir araç değil, insan kaynaklarının daha stratejik bir rol üstlenmesini sağlayan bir dönüşüm gücü olduğunu görüyoruz. Yetenek.online ile deneyimimiz; insan sezgisini ve uzmanlığını güçlendiren, karar süreçlerini daha tutarlı ve öngörülebilir kılan, hem aday hem kurum için daha sağlıklı bir eşleşmeyi mümkün kılan bir yaklaşım olarak bunu doğruluyor. Veriye dayalı, standartlaştırılmış ve şeffaf karar mekanizmaları sayesinde yalnızca operasyonel verimliliği değil; aynı zamanda kurumsal adalet ve sürdürülebilir yetenek yönetimini de desteklemek mümkün oluyor.
Kaynakça:
- Constellation Search Group. (2025). The role of AI in recruiting—hype or help? Constellation Search Group Blog. [İnternet]. Erişim adresi: https://www.constellationsearch.net/resources/blog/ai-in-recruiting-hype-or-help/
- Pisanelli E. Your resume is your gatekeeper: Automated resume screening as a strategy to reduce gender gaps in hiring. Econ Lett. 2022;221:110892.
- Dadaboyev SMU, Abdullayeva J, Abbosova N, Suleymenova A, Mamadjanova K. Role of artificial intelligence in employee recruitment: Systematic review and future research directions. Discover Global Society. 2025;3:99.
- Mujtaba DF, Mahapatra NR. Fairness in AI-driven recruitment: Challenges, metrics, methods, and future directions. arXiv ön baskı, arXiv:2405.19699.
- Yetenek.online. Uçtan-Uca Yetenek Seçimi ve Yönetimi [Internet]. Erişim adresi: https://yetenek.online/
[HOU1]İKİNCİ SPOT CÜMLE GRUBU: Barsan Global Lojistik olarak Baltaş Grubu’nun geliştirdiği Yetenek.online platformu ile CV tarama, genel yetenek ve İngilizce testi, kişilik envanteri ve avatar destekli yapay zeka mülakatı gibi eskiden farklı kollardan uzun zamanlar harcayarak manuel ilerlettiğimiz yetenek kazanım sürecimizi tamamen otomatikleştirdik. Ayrıca, istediğimiz kırılımda seçim hakkımızın olduğu özelleşmiş raporlar alabildik.
