Toplumsal önyargıları yıkmak zor ama imkansız değil. Kültürel değişim, bilinçli farkındalık gerektirir. Az bilinen ve ilk duyulduğunda anlaşılması zor bir kavram olan “Toplumsal Cinsiyet”, toplumda kadın ve erkeğe uygun olarak kabul edilen rolleri, onlardan beklenen davranışları, yakıştırma ve genellemeleri içerir. Hepimiz hayatımızın bir döneminde “kadın dediğin bakımlı olur, duygusal olur, fedakar olur; erkek dediğin ağlamaz, kararlı, güçlü olur” gibi toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden kaynaklanan kalıp yargı ve baskılara farkında olmadan ya da farkında olarak maruz kalıyoruz.

Bu kalıpları aşmak için bizim üstümüze ne düşüyor diye düşündüğümüzde, kız ve erkek çocuklarına, ailelerine, öğretmenlerine ve çevrelerine ne kadar çok dokunursak, hayallerimizin gerçek olmasına o kadar yaklaşacağımıza inandık ve Ford Otosan olarak erkek dominant algılanan otomotiv sektörünü toplumsal cinsiyet alanında belirli bir noktaya getirmeyi hedefledik. Bunun için kadının istihdamı kadar iş hayatında tutulması, geliştirilmesi ve üst düzey rollerde kadın sayısının arttırılması gibi diğer başlıklarda hedeflerimiz de var. Son yıllarda belirgin ölçüde geliştirdiğimiz kadın dostu iş yeri olma niteliğimizle Türk sanayisinde öncü bir rol üstlendik. Ford Otosan olarak, sektörde en çok kadın çalışan istihdamı sağlayan şirket olma ünvanını da kazandık. Üretim çalışanlarımızda 2013’te kadın işe alım oranımız yüzde 7 iken, 2014’te yüzde 12, 2015’te ise yüzde 20 oldu. Ofis çalışanlarımızda ise 2013 yılında kadın işe alım oranımız yüzde 25 iken, 2015’te yüzde 34’e yükseldi. Bunda işe alımda kota uygulamamızın faydası oldu. 

“Bal Arıları Mühendis Oluyor” 

“Bal Arıları Mühendis Oluyor”, kadının ve erkeğin iş yaşamındaki eşit temsil hayali ile ortaya çıkmış bir sosyal sorumluluk projesi. Ülkemizdeki toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dair gözlem ve araştırmalar sonucunda kadın mühendis istihdamına yönelik bir proje yaratmanın hem şirketimiz, hem de otomotiv sektörü için öncü ve dönüştürücü bir etki yaratacağına inanarak bu yola çıktık. Proje, mühendisliği seçen kız öğrenci sayısının artmasıyla beraber sektörümüzde nitelikli kadın istihdamının da artacağı öngörüsüyle şekillendi. “Bal Arıları Mühendis Oluyor” projesinin temel amacı; kız öğrencilerin meslek seçiminde toplumsal cinsiyet kalıplarından çıkarak kendilerine uygun görülen geleneksel mesleklerin dışında kalan, ancak becerilerine uygun meslekleri seçmelerinde farkındalık yaratmak. Kız öğrencilerini ilgi ve becerileri doğrultusunda teşvik etmek ve cesaretlendirmek istediğimiz meslek; mühendislik. Mühendislik seçen kız öğrenci sayısını arttırarak şirketimizin ve otomotiv sektörünün gelecek dönemde ihtiyaç duyacağı işgücü çeşitliliğine yatırım yapacağız. “Bal Arıları Mühendis Oluyor” kapsamında Türkiye’nin 81 iline ulaşarak, her ilde bir okulda lise bir ve/veya ikinci sınıf öğrencilerine toplumsal cinsiyet farkındalığı programlarının gerçekleştirilmesini hedefliyoruz.

Projeyi Milli Eğitim Bakanlığı ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda uzmanlığa sahip bir sivil toplum derneği olan Uçan Süpürge Derneği ile işbirliği içerisinde yürütüyoruz. Türkiye’nin her bir coğrafyasında yaşayan kız öğrencilere ulaşarak mühendisliğin sadece erkek mesleği olmadığını Ford Otosanlı kadın ve erkek mühendis rol modeller, Uçan Süpürge toplumsal cinsiyet uzmanları ve psikolojik danışmanlık ve rehberlik uzmanları ile birlikte ifade ediyoruz. Meslek seçiminde toplumsal cinsiyet farkındalık eğitimlerini Milli Eğitim Bakanlığı okullarında gerçekleştiriyoruz. 

Projenin ilk tohumları 21 Ağustos 2015 tarihinde atıldı. 2015 yılı Kasım ayında Ford Otosan mühendislerine ilgili çağrı yapılıp kadın ve erkeklerden oluşan 164 kişilik gönüllü rol modeller belirlendi. Daha sonra 2016-2017 eğitim-öğretim yılında bu sayı 214’e çıktı. Bu sürecin tamamlanması ile Uçan Süpürge toplumsal cinsiyet uzman ve eğitmenleri gönüllü mühendislere Toplumsal Cinsiyet Atölyeleri gerçekleştirdi. Böylece gönüllü Ford Otosan mühendisleri görevlerine ve projenin saha uygulaması olan Kovan Günü’ne hazırlanmış oldular. 

“Kovan Günü”

Kovan Günü adını verdiğimiz il ziyaretlerimizde bir kadın ve bir erkek gönüllümüz bulunuyor. Her gönüllü mühendisin bir kez katılımıyla, iki gün süren Kovan Günü İl Milli Eğitim Müdürlüğü ziyareti ile başlıyor ve projenin gönüllü elçisi olan Ford Otosan bayi ziyareti ile devam ediyor. İlk gün ilgili farkındalık programının uygulanacağı okuldaki lise öğrencileri, karma şekilde bir salonda toplanıyor ve “Meslek Seçimine Farklı Yaklaşımlar: Kimler Niçin Mühendis Olur?” başlıklı program gerçekleştiriliyor. Toplamda 3 saat olarak 2 ayrı seansta gerçekleştirilen bu programda Ford Otosan gönüllü mühendisleri, toplumsal cinsiyet uzmanları ve psikolojik danışmanlık ve rehberlik uzmanları farklı interaktif etkinlik ve uygulamalar gerçekleştiriyorlar.

İkinci gün ise sadece kız öğrenciler ile odak grup çalışmaları yapılıyor. “Kız Lise Öğrencilerine Yönelik Meslek Seçimine Doğru: Herkes Mühendis Olabilir” başlıklı seansta Ford Otosan kadın mühendis rol modeller kendi kişisel hikaye ve süreçlerini öğrencilerle paylaşıyorlar, soruları cevaplıyorlar. Aynı gruba toplumsal cinsiyet uzmanlarının cesaretlendirme paylaşımlarının ardından psikolojik danışmanlık ve rehberlik uzmanları yaratıcı drama etkinlik ve uygulamaları da gerçekleştiriliyor. Kız öğrencileri seansının ardından okul öğretmenleri ile bir araya geliniyor ve uzmanlar tarafından toplumsal cinsiyetin meslek seçimindeki etkileri anlatılıyor. Son seansta ise farkındalık programına katılan tüm öğrencilerin velileriyle birlikte toplumsal cinsiyet eşitliği kapsamında meslek seçiminde doğru rehberlik hizmetleri programı gerçekleştiriliyor. 2015 Aralık ayından 2016 eğitim-öğretim yılı sonuna kadar 3000’i kız öğrenci olmak üzere yaklaşık 5000 öğrenciye ulaştık.

Gönüllü mühendislerimiz

Projenin en güçlü bacaklarından biri projenin gönüllüleri, yani mühendis rol model abla ve abileri. Onlar Kovan Günü diye adlandırdığımız saha çalışmasında kendi kişisel deneyimlerinden bahsediyorlar, ben nasıl mühendis oldum, üniversite hayatı, iş ortamı, bir mühendis neler yapar gibi kendi gerçek yaşanmışlıklarını anlatıyorlar. Buradaki temel mesaj cinsiyet kalıplarının belirlediği dayatmalar sonucunda gençlerin meslek seçiminin önündeki bariyerleri ve ön yargıları yıkmak. Bu amaçla gönüllülerimiz proje boyunca Edirne’den Kars’a, Türkiye’nin bir ucundan diğer ucuna dolaşıyorlar. Liseleri ziyaret ederek, mesleklerin cinsiyetinin olmadığını, kadınların da çok başarılı birer mühendis olabileceğini anlatıyorlar. Sahada sadece öğrencilerle değil, onların öğretmenleriyle ve aileleriyle de buluşuyoruz. Bugüne kadar buluştuğumuz tüm öğrenciler çok enerjik, çok dinamik ve çok meraklılardı, bu ilgileri ve gözlerindeki ışıltı bizi daha da anlatmaya, elimizdeki bütün bilgileri onlara daha da açmaya yöneltti. İlk dönemimizde 22 farklı ziyaret yaptık ve 20 il gezdik, gördüğümüz o ki projemizi öğrencilerin ilgisi ve motivasyonları büyütüyor. “Bal Arıları Mühendis Oluyor” projesinin tohum niteliğinde olduğuna inanıyorum. 4-5 sene sonra bu tohumların verdiği meyveleri tüm Türkiye’de toplamaya başlayacağız ve Türk sanayisine daha fazla sayıda kadın mühendis kazandıracağız.

Ben proje kapsamında Kars’da Kovan Günü adını verdiğimiz saha çalışmasında yer aldım. Neler deneyimledim, anlatmak kolay değil, duygu yüklü. Bir yolculuk, içinde kendi deneyiminiz de var, hayallerine dokunduğunuz genç kızlarımız da. Kuşkusuz inanılmaz bir sorumluluk. Onların ideallerini, endişelerini dinliyor, cesaret götürüyorsunuz kendi gençliğinizden, bugününüzden. Çocuklarla bir arada olmak, onların yarına dair duydukları heyecanı gözlerinde görmek ve yüreğimde hissetmek çok değerliydi. Tüm gönüllülerimiz gibi benim de hayat amacıma hizmet eden çok özel bir tarafı var bu projenin.

Sonuç

Projenin çift taraflı etkisini en başta da düşünmüştük, öyle de gerçekleşiyor. İllere giden mühendislerimizde birçok anlamda değişim oluyor. Çünkü toplumsal bir meseleye duyarlılıkla yaklaşıyorlar. Ayrıca “Bal Arıları Mühendis Oluyor” özel sektör, STK ve devlet işbirliği ile geliştirilmiş başarılı bir proje ve ülkemizde benzer uygulamaları daha çok görmeyi diliyorum.

Projeye katılmış kız öğrenciler mühendislik fakültesinde okumaya hak kazanırsalar Ford Otosan’da staj imkanı sağlayacağız. Projenin ortaya çıkaracağı sonuçların sektörde rehber olma özelliğini koruyarak birçok çalışmaya ışık tutacağına ve önümüzdeki yıllarda ülkemizde bugün attığımız tohumların yeşereceğini biliyorum.