Mobil öğrenme, sanal ortamda öğrenme, e-öğrenme bunların hepsi son yıllarda teknolojinin hızla gelişmesiyle eğitim alanında karşımıza sıklıkla çıkan kavramlar. Mobil öğrenme bir kişinin sabit veya önceden belirlenmiş bir mekanda olmadan, mobil cihazlar aracılığıyla (akıllı telefonlar, taşınabilir bilgisayarlar, tabletler v.b) öğrenmesine ve istediği anda istediği yerden bilgi kaynağına ulaşabilmesi olarak tanımlanmaktadır.

Kurumsal eğitim stratejisinin belirlenmesi sürecinde mobil öğrenmenin (m-öğrenme) konumlandırılması ve stratejinin bir parçası olarak ele alınması günümüzde gereklilik haline gelmiştir. Birçok kurum m-öğrenme yöntemini hayata geçirmektedir. Ancak bu yöntemin verimli ve etkin olabilmesi için kurumların eğitim stratejilerini buna uygun olarak yapılandırmaları, teknik altyapı ve cihaz konularını değerlendirmeleri ve uygun içeriği oluşturmaları gerekmektedir.

Eğitim stratejisinde mobil öğrenme 

Yapay zekanın öncülerinden MIT Profesörü Seymour Papert’in dediği gibi “İnsanlara bilmeleri gereken her şeyi öğretemezsiniz ancak onları ihtiyaç duyduklarında bilgiye ulaşabilecekleri şekilde konumlandırabilirsiniz”.

Bilginin kalıcılığının ve hayata geçmesinin zaman alan ve tekrara dayandığı bilinen bir gerçektir ancak Thalheimer’ın da yaptığı bir araştırmada görüldüğü üzere kişilerin tekrar yapmasına ve öğrendiklerini hayata geçirip değerlendirmelerine imkân veren aralıklı bir eğitim yaklaşımı kurumlar tarafından nadiren kullanılmaktadır.

Mobil öğrenme uygulamaları kurumlarda farklı fonksiyonlar ( Tablo 1) için kullanılmaktadır. M-öğrenme ile kişiler bilgilendirilebilir, iş hayatında gerçek zamanlı olarak performans desteği alabilir, ihtiyaç duyduğu bilgi kaynaklarına kolaylıkla ulaşabilir, kişiselleştirilmiş bir eğitim sürecini yaratabilir, değerlendirmelere katılabilir, yer-özel bilgilere ulaşabilir, yarattığı içeriği paylaşabilir. 

Mobil cihazlar kişinin daha önce farklı eğitim ortamlarında edindiği bilgi ile ilgili hatırlatıcılar göndermek, uygulamaya geçirmesini desteklemek ve destekleyici bilgi paylaşımında bulunmak için ideal ortamı oluşturmaktadır. Bu sebeple kurumlar eğitim stratejilerini geliştirirken hedef kitlelerini ve m-öğrenmenin kurumlarında hangi fonksiyonu yerine getireceğini ve bütün strateji ile uyumunu değerlendirmek durumundadır.

Teknik altyapı ve BIT 

Kurumlar açısından ele alındığında mobil öğrenme yaklaşımını geliştirmeden önce cevaplanması gereken bazı teknik sorular bulunmaktadır.

1. Kurumunuzun teknolojik alt yapısı mobil öğrenmeyi desteklemeye yeterli mi?
2. Kurumunuzun çalışanlarının mobil cihazlara erişimi bulunuyor mu?
3. Çalışanlar kendilerine ait mobil cihazları kullanacaklarsa kurumunuzun bilişim güvenliği nasıl sağlanacak?
4. Farklı mobil cihazların işletim sistemlerine uygun bir uygulama geliştirebilecek misiniz?
5. Hızla değişen teknolojik alt yapıya adapte olmanın yolları nelerdir?
6. Kullanıcıların kullandıkları cihazların ekran boyutları, ekranın gün ışığında parlaması, şarj süresi gibi özellikler mobil öğrenme yaklaşımınızı nasıl etkileyecek?
7. Kullanıcıların içeriği kullanabilmesi için gerekli bağlantı kalitesi ve bağlantı bedeli nasıl sağlanacak?
8. Kullanıcıları cihaz ve uygulamalarda teknik sorunlarda destekleyebilecek bir çalışan altyapısına sahip misiniz?

Bunlar ve benzeri teknik soruları kurumların Bilgi Teknolojisi bölümleriyle işbirliği içinde ele almak yapılan mobil öğrenme projelerinin verimli ve etkin olmasını sağlayacaktır.

İçeriğin yapılandırılması

Kurumun var olan tüm eğitim malzemesini m-öğrenme uygulamasına transfer etmek, kurumda mobil öğrenmeyi hayata geçirmek anlamına gelmemektedir. Mobil öğrenme uygulamalarının e-öğrenme ve sınıf içi öğrenmeden farklı şekilde kurgulanması gerekmektedir.

Mobil öğrenmenin diğer öğrenmelerle karşılaştırıldığında gerçekleştiği ortamlar birçok farklı uyaranın var olduğu ve ilginin kolay dağılabileceği ortamlardır. Falaki tarafından gerçekleştirilen bir araştırma akıllı telefon kullanıcılarının telefonlarına 10 saniye ile 4 dakika arasında bir süre kesintisiz ilgilendiğini ortaya koymuştur. Yarım saatlik e-öğrenme modülleri mobil öğrenme için fazla uzun olmaktadır. M-öğrenme hap şeklinde, amaca yönelik, kısa ve tekrarlayan öğrenme fırsatları sunmalıdır.

Kurumlarda mobil öğrenme geliştirilirken ihtiyacın ne olduğunu iyi belirlenmeli ve uygun içerik geliştirilmelidir. Çalışanın boş zamanını varsayıp ona uygun uygulamalar geliştirilmesi birçok sefer olumsuz sonuçlar doğurmuştur. İşten yeni çıkmış bir çalışan için serviste eve giderken küçük bir ekrandan, kesilen bir bağlantı ile bir eğitim videosu izlemek çok çekici gelmeyebilir. Çalışanın öğrenmeye motive olduğu anları belirleyip uygun uygulamalar geliştirilmelidir.

Yapılan araştırmalar m–öğrenmenin uygulandığı kurumlarda olumlu sonuç ve olumlu çalışan yaklaşımının genellikle bir yılın sonunda ortaya çıktığını göstermektedir. Kısa vadeli değerlendirme yapmak ve ona göre hareket etmek biraz aceleci bir yaklaşım olabilmektedir. Bununla beraber başlangıç aşamasında tüm fonksiyonları içeren bir m-öğrenme stratejisi geliştirmek fazla iddialı ve karmaşık bir durum ortaya çıkartmaktadır. Performans destekleyici uygulamalar ve videolar gibi genellikle en ilgi gören alanlardan başlamak süreci kolaylaştırmaktadır.

E-öğrenme sürecinden kalma bir alışkanlıkla dosya büyüklüğü yüksek, karmaşık, ve uzun menülü uygulamalar hazırlamak m-öğrenme sürecini daha başlamadan baltalamak anlamına gelir, mobil cihazlarda çok yer kaplayan, kişinin önce uygulamanın işleyişini öğrenmek için zaman harcaması gereken uygulamalar başarılı olmamaktadır. Uygulama geliştirirken basit, amaca yönelik ve mobil bakış açısıyla konuya odaklanmak önem taşımaktadır.

M-öğrenme programlarını hali hazırda mobil olan ve mobil cihazları sıklıkla kullanan satış ekipleri, üst düzey yöneticiler gibi belli hedef kitlelerin ihtiyacına göre hazırlamak uygulamanın başarısını artırmaktadır.

Ayrıca m-öğrenme sadece tek taraflı bir süreç olarak ele alınmamalı, kişinin katkılarıyla şekillendirdiği ve hatta katkıda bulunduğu bir alan, paylaşım için bir platform olarak da değerlendirilmelidir.

Sonuç

Kurumlar için öğrenilenlerin hayata geçirilmesi eğitim stratejisinin başarısını ortaya koymaktadır. M-öğrenme modülleri ve imkanları ile desteklenen bir eğitim stratejisi kalıcılığı ve bilginin performansa dönüşmesini kolaylaştırmaktadır. Günümüzde çoğu kurumun bir şekilde parçası olduğu veya yakın gelecekte parçası olacağı m-öğrenme yaklaşımının sadece bir teknik uygulama olarak değil kurumun eğitim stratejisinin etkin bir parçası olarak ele alınması önemlidir.

Mobil Öğrenmenin Farklı Fonksiyonlarda farklı uygulamaları

Öğrenme modülleri

• İhtiyaç anında öğrenme
• Mikro öğrenme
• Gözden geçirme/ tekrar
• Yeni bağlam kazandırma

E-kitaplar

• Kitaplar
• Makaleler
• El kitapları ya da başvuru kılavuzları

Bilgi, Eğitim, Referans Kaynakları

• Kılavuzlar
• Sunumlar
• Podcastler- vodcastler
• Güncellemeler
• Bir konu ile ilgili ses kayıtları veya video kayıtlar

İşbirliği 

• Koçluk
• Mentorluk
• Geribildirim
• Konferans
• Sosyal ağlar

Değerlendirme

• Sınavlar
• Değerlendirmeler
• Anketler
• Raporlama
• Sertifikasyon

Yenilikçi Yaklaşımlar

• Oyunlar ve simülasyonlar
• Yer-özel içerik
• Artırılmış gerçeklik
• Bağlamsal öğrenme
• Aralıklı öğrenme

Kullanıcı Tarafından Oluşturulan İçerik 

• Not Alma
• Transkripsiyon
• Çeviri
• Fotoğraflar
• Videolar
• Ses kayıtları
• bloglar ve mikrobloglar
• Wiki
• Öğrenme günlükleri

Performans Destek

• Uyarılar
• Hatırlatmalar
• İş prosedürleri
• İşi kolaylaştırıcı uygulamalar
• Formlar ve kontrol listeleri
• Bilgi bankaları
• Zaman yönetimi ve planlama araçları
• Görevi gerçekleştirme aşamasında destek
• Karar verme sürecinde destek

Kaynakça:

1. https://sites.google.com/a/adlnet.gov/mobile-learning-guide/resources